Trafik adabının temelinde bir dizi değer yatar. Sabır, hoşgörü, saygı, nezaket, feragat, diğerkâmlık, yardımlaşma ve sorumluluk gibi değerler, sürücünün trafikteki davranışlarını belirler. Sınavda bu değerlerin tanımları ve örnekleri sıkça sorulur.
Sabır ve hoşgörü
Sabır, yoğun trafikte, kırmızı ışıkta beklerken ya da beklenmedik gecikmelerde soğukkanlılığı koruyabilmektir. Sabırlı sürücü acele etmez, öfkeye kapılmaz. Hoşgörü ise başkalarının hatalarını affedebilmek, herkesin zaman zaman yanılabileceğini kabul etmektir. Trafikte küçük bir hatayı büyütmeden, anlayışla karşılamak hoşgörünün göstergesidir.
Saygı ve nezaket
Saygı, yayaların, diğer sürücülerin ve trafik kurallarının haklarını gözetmektir; yaya geçidinde yayaya öncelik vermek bir saygı davranışıdır. Nezaket ise trafikte inceliği elden bırakmamaktır: kendisine yol veren birine teşekkür etmek, sıkışan bir araca yol vermek, gereksiz korna çalmamak nezaket örnekleridir.
Feragat ve diğerkâmlık
Feragat, kendi hakkından ya da önceliğinden vazgeçerek başkasına kolaylık sağlamaktır. Örneğin kendini geçmekte olan bir araca yavaşlayarak kolaylık sağlamak trafikte feragat değeriyle ifade edilir. Diğerkâmlık (özgecilik) ise kendi çıkarından önce başkalarının iyiliğini düşünmektir. Bu iki değer, benmerkezciliğin (bencilliğin) karşıtıdır ve trafiği herkes için daha güvenli kılar.
Yardımlaşma ve sorumluluk
Yardımlaşma, bir kaza ya da arıza durumunda başkalarına yardım elini uzatmaktır; ilk yardım yapmak, yol kenarında kalan bir aracın güvenliğini sağlamak yardımlaşmadır. Sorumluluk ise davranışlarının sonuçlarını önceden düşünerek hareket etmek ve bu sonuçları üstlenmektir. Sorumluluk sahibi bir sürücü, yaptığı her hareketin kendisini ve çevresindekileri etkileyebileceğinin farkındadır.
Kısaca
Trafik adabı; sabır, hoşgörü, saygı, nezaket, feragat, diğerkâmlık, yardımlaşma ve sorumluluk gibi değerler üzerine kuruludur. Sabır acele etmemek, hoşgörü hataları affetmek, saygı hakları gözetmek, nezaket incelik göstermektir. Feragat kendi hakkından vazgeçip başkasına kolaylık sağlamak, diğerkâmlık ise başkalarının iyiliğini önce düşünmektir. Bu değerleri davranışa döken sürücü, trafiği herkes için daha güvenli ve huzurlu hâle getirir.