İlk Yardım Ders Notları
Ehliyet sınavında ilk yardım bölümünden gelen sorular için hazırlanmış 12 ders notu. Temel yaşam desteğinden kanamalar ve kırıklara, taşıma tekniklerinden Heimlich manevrasına kadar tüm konular sade ve anlaşılır biçimde ele alınmıştır.
MEB e-sınavında İlk Yardım bölümünden 12 soru gelir. Sınavı geçmek için toplam 50 sorudan en az 35 doğru yapman yeterlidir; ders bazında ayrı baraj yoktur, ama İlk Yardım 12 soruyla en ağırlıklı ikinci derstir. Konuları sırasıyla çalışıp ardından hap bilgilerle tekrar etmeni ve deneme sınavıyla kendini test etmeni öneriyoruz.
İlk Yardım ders notları: 12 konunun özeti
Sınavdan önce son tekrar için her konunun en çok sorulan bilgisi tek sayfada. Ayrıntı için konu başlığına tıkla.
01 İlk Yardım ve Acil Tedavi
İlk yardım; olay yerinde, eğitim almış kişilerce, eldeki malzemeyle ve ilaçsız yapılan hayat kurtarıcı müdahaledir. Acil tedavi ise ünitede veya ambulansta, sağlık personelince ilaç ve teknikle yapılır. İlk yardımın amaçları hayatı korumak, kötüleşmeyi önlemek ve iyileşmeyi kolaylaştırmaktır; tedavi ve ilaç ilk yardımın işi değildir.
02 İlk Yardımın ABC'si
İlk yardımın ABC’si; A hava yolu açıklığı, B solunumun değerlendirilmesi, C dolaşımın değerlendirilmesidir. Uygulamadan önce bilinç kontrol edilir. Hava yolu için baş geri-çene yukarı pozisyonu verilir (boyun yaralanmasında verilmez).
03 Vücudu Oluşturan Sistemler
Vücut yapıları küçükten büyüğe hücre, doku, organ, sistem ve organizma olarak sıralanır; hücre en küçük yapı birimidir.
04 Kanamalar
Kanama, kanın damar dışına çıkmasıdır; dış ve iç kanama olarak ikiye, damara göre atardamar (açık kırmızı, fışkırır), toplardamar (koyu kırmızı, sızıntı) ve kılcal kanama olarak üçe ayrılır. İlk yardımda önce doğrudan baskı, sonra bölgeyi kalp üstüne kaldırma, gerekirse basınç noktasına baskı uygulanır; kanla dolan bez çıkarılmaz, üzerine eklenir. Durmayan hayati kanamada son çare turnikedir.
05 Turnike Yöntemi
Turnike, baskı ve basınç noktası yöntemleriyle durmayan hayati kanamalarda ve uzuv kopmalarında son çare olarak uygulanır. Yara ile kalp arasına, uzvun tek kemikli üst bölümüne uygulanır. Geniş ve yassı bir malzeme kullanılır; ip veya tel gibi ince, kesici malzemeler kullanılmaz.
06 Şok, Koma ve Bayılma
Şok, yaşamsal organlara kan gitmemesiyle oluşan dolaşım yetmezliğidir; en önemli belirtisi zayıf ve hızlı nabızdır ve şok pozisyonunda ayaklar 30 cm kaldırılıp üzeri örtülür (baş yaralanmasında şok pozisyonu verilmez). Koma uzun süreli bilinç kaybıdır, uyaranlara tepki vermez; yarı yüzükoyun yan yatış pozisyonu verilir. Bayılma kısa süreli, geçici bilinç kaybıdır; şok pozisyonu verilip dinlendirilir.
07 Yaralanmalar
Yara, travma sonucu deri veya mukoza bütünlüğünün bozulmasıdır; kesik (kesici cisim), ezik (künt cisim, en sık), delici (sivri cisim, tetanoz riski) ve parçalı (çekme) gibi türleri vardır ve hepsi tetanoz açısından önemlidir. Genel ilk yardımda kanama durdurulur, üzeri örtülür ve saplanan cisim çıkarılmaz.
08 Yanıklar
Yanık, derinin fiziksel veya kimyasal bir yakıcıya maruz kalmasıdır; fiziksel (ateş, elektrik, donma) ve kimyasal (asit, çamaşır suyu, akü suyu) olmak üzere ikiye ayrılır. Derinliğe göre 1. (kızarıklık), 2. (su toplama) ve 3. derece (deri bütünlüğü bozulması + sinir harabiyeti) olarak sınıflanır; 3. derece en ağırdır.
09 Kırık, Çıkık, Burkulma
Kırık kemikte, çıkık ve burkulma eklemde olur; çıkık kalıcı, burkulma anlık ayrılmadır. Açık kırık en tehlikelisidir. Kırık ve çıkıkta bölge hareket ettirilmez, düzeltilmez ve atelle/sargıyla olduğu gibi tespit edilir; köprücük, kaburga ve kafatası kırıklarına atel uygulanmaz.
10 Taşıma Teknikleri
Kazazede, yalnızca yangın-patlama-zehirli gaz gibi hayati bir tehlike varsa taşınır; aksi hâlde yerinden oynatılmaz. Tek ilk yardımcı sürükleme, kucakta veya itfaiyeci yöntemini; araç içindeki oturan kazazede için Rentek manevrasını kullanır. Birden fazla ilk yardımcı altın beşik gibi yöntemleri, omurga yaralanmasında ise sert sedyeyi kullanır.
11 Yaşam Bulguları
Yaşam bulguları bilinç, solunum, dolaşım, vücut ısısı ve kan basıncıdır. Bilinç “iyi misiniz?” sorusuyla (bebekte ayak topuğuna vurularak) değerlendirilir; ağrılı uyarana cevap 2. derece bilinç kaybıdır. Solunum baş geri-çene yukarı pozisyonunda 10 saniye bak-dinle-hisset ile kontrol edilir, yetişkinde dakikada 12-20’dir.
12 Solunum Yolu Tıkanıkları (Heimlich Manevrası)
Tıkanma soluk borusunun tıkanmasıdır; kısmi tıkanmada kişi öksürüp konuşabilir, ona dokunulmaz ve öksürmeye teşvik edilir. Tam tıkanmada kişi nefes alamaz, konuşamaz, ellerini boynuna götürür ve morarır; Heimlich manevrası uygulanır. Yetişkin ve çocukta önce sırta 5 kez vurulur, açılmazsa karına 5 kez içe-yukarı bası yapılır.
İlgili Kaynaklar
- İlk Yardım Hap Bilgileri — Sınavda çıkan bilgiler tek sayfada
- Tüm Ders Notları — 50 konunun tamamı
- Soru Çöz — Ehliyet deneme sınavları ile pratik yap