Turnike (boğucu sargı), kanama durdurmanın en son başvurulan yöntemidir. Yanlış uygulandığında dokuya zarar verebildiği için ne zaman, nereye ve nasıl uygulanacağını doğru bilmek gerekir. Bu bölümde turnikenin uygulama kurallarını öğreneceğiz.
Turnike ne zaman uygulanır?
Turnike, doğrudan baskı ve basınç noktasına baskı gibi yöntemlere rağmen durdurulamayan, hayatı tehdit eden şiddetli kanamalarda ve uzuv (kol/bacak) kopmalarında son çare olarak uygulanır. Yani her kanamada değil, yalnızca diğer yöntemlerin işe yaramadığı, kişinin hayatını tehlikeye sokan büyük kanamalarda başvurulur.
Nereye uygulanır?
Turnike, kanamanın olduğu uzuvda yara ile kalp arasına uygulanır. Uygulama, uzvun tek kemikli üst bölümünde daha etkilidir; yani kolda üst kola, bacakta uyluğa uygulanır. Bunun nedeni, çift kemikli bölgelerde (ön kol, bacak alt kısmı) damarların kemikler arasında kalıp yeterince sıkıştırılamamasıdır.
Nasıl uygulanır?
Turnike için geniş ve yassı bir malzeme (en az yaklaşık 5 cm genişliğinde bir bez) kullanılır. İp, tel, misina gibi ince ve kesici malzemeler kullanılmaz; çünkü bunlar dar bir alana baskı yaparak dokuyu keser ve zarar verir. Turnike, yalnızca kanama duracak kadar sıkılır; gereğinden fazla sıkmak dokuya zarar verir.
Uygulama sonrası kurallar
Turnike uygulandıktan sonra iki kural asla unutulmamalıdır. Birincisi, turnikenin uygulandığı saat mutlaka bir kâğıda yazılır ve kazazedenin görünür bir yerine (örneğin alnına) iğnelenir; böylece sağlık ekibi turnikenin ne kadar süredir bağlı olduğunu bilir. İkincisi, turnike sağlık ekibi devralana kadar gevşetilmez ve açılmaz. Ayrıca turnikenin üzeri örtülüp gizlenmez; her zaman görünür durumda kalmalıdır.
Kısaca
Turnike, baskı ve basınç noktası yöntemleriyle durmayan hayati kanamalarda ve uzuv kopmalarında son çare olarak uygulanır. Yara ile kalp arasına, uzvun tek kemikli üst bölümüne uygulanır. Geniş ve yassı bir malzeme kullanılır; ip veya tel gibi ince, kesici malzemeler kullanılmaz. Uygulama saati mutlaka not edilip kazazedenin görünür bir yerine yazılır ve turnike, sağlık ekibi gelene kadar gevşetilmez.