Turnike Yöntemi

Turnike (boğucu sargı), kanama durdurmanın en son başvurulan yöntemidir. Yanlış uygulandığında dokuya zarar verebildiği için ne zaman, nereye ve nasıl uygulanacağını doğru bilmek gerekir. Bu bölümde turnikenin uygulama kurallarını öğreneceğiz.

Turnike nedir?

Turnike (boğma bandajı), büyük atardamar kanamalarında, uzuv kopmasında ve çok sayıda yaralının olduğu durumlarda kanı durdurmak için kullanılan bir basınçlı bağlama yöntemidir. Basınçlı pansuman yetersiz kaldığında son çare olarak uygulanır.

Turnike ne zaman uygulanır?

Turnike, doğrudan baskı ve basınç noktasına baskı gibi yöntemlere rağmen durdurulamayan, hayatı tehdit eden şiddetli kanamalarda ve uzuv (kol/bacak) kopmalarında son çare olarak uygulanır. Yani her kanamada değil, yalnızca diğer yöntemlerin işe yaramadığı, kişinin hayatını tehlikeye sokan büyük kanamalarda başvurulur.

Turnike mi, basınçlı pansuman mı?

Dış kanamalarda ilk tercih basınçlı pansumandır. Turnike son çaredir ve sadece basınçlı pansuman yetersiz kaldığında uygulanır. Sınavda "kanama durdurmak için ilk ne yapılır?" sorusunda cevap daima basınçlı pansumandır.

Nereye uygulanır?

Turnike, kanamanın olduğu uzuvda yara ile kalp arasına uygulanır. Uygulama, uzvun tek kemikli üst bölümünde daha etkilidir; yani kolda üst kola, bacakta uyluğa uygulanır. Bunun nedeni, çift kemikli bölgelerde (ön kol, bacak alt kısmı) damarların kemikler arasında kalıp yeterince sıkıştırılamamasıdır.

Turnike tek kemikli bölgelere uygulanır: kol üst kısmı (humerus kemiği) ve bacak üst kısmı (femur kemiği). İki kemikli bölgelere (ön kol, alt bacak) uygulanmaz çünkü iki kemik arasından geçen damar yeterince sıkıştırılamaz. Ayrıca boyun, gövde, karın ve göğüs bölgelerine de turnike uygulanmaz.

Nasıl uygulanır?

Turnike için geniş ve yassı bir malzeme (en az yaklaşık 5 cm genişliğinde bir bez) kullanılır. İp, tel, misina gibi ince ve kesici malzemeler kullanılmaz; çünkü bunlar dar bir alana baskı yaparak dokuyu keser ve zarar verir. Turnike, yalnızca kanama duracak kadar sıkılır; gereğinden fazla sıkmak dokuya zarar verir.

Uygulama sonrası kurallar

Turnike uygulandıktan sonra iki kural asla unutulmamalıdır. Birincisi, turnikenin uygulandığı saat mutlaka bir kâğıda yazılır ve kazazedenin görünür bir yerine (örneğin alnına) iğnelenir; böylece sağlık ekibi turnikenin ne kadar süredir bağlı olduğunu bilir. İkincisi, turnike sağlık ekibi devralana kadar gevşetilmez ve açılmaz. Ayrıca turnikenin üzeri örtülüp gizlenmez; her zaman görünür durumda kalmalıdır.

Bu konudan sınavlık bilgiler

• Turnike, doğrudan baskı ve basınç noktası yöntemlerinin yetersiz kaldığı hayati kanamalarda son çare olarak uygulanır.
• Turnike, kanayan bölgede yara ile kalp arasına, uzvun tek kemikli üst bölümüne (üst kol veya uyluk) uygulanır.
• Çift kemikli bölgelerde (ön kol, alt bacak) turnike etkisiz kalır çünkü damarlar kemikler arasında yeterince sıkıştırılamaz.
• Turnike malzemesi en az 5 cm genişliğinde, geniş ve yassı bir bez olmalıdır; ip veya tel dokuyu keser.
• Turnike yalnızca kanama duracak kadar sıkılır; fazla sıkmak dokuya zarar verir.
• Turnikenin uygulama saati mutlaka yazılıp kazazedenin görünür bir yerine iğnelenir.
• Turnike, sağlık ekibi devralana kadar gevşetilmez ve açılmaz.
• Turnikenin üzeri örtülerek gizlenmez; sağlık ekibinin görebilmesi için açıkta bırakılır.
• Turnike (boğma bandajı), büyük kanamalarda son çare olarak uygulanan bağlama yöntemidir.
• Dış kanamalarda ilk tercih basınçlı pansumandır; turnike son çaredir.
• Turnike tek kemikli bölgelere uygulanır: üst kol (humerus) ve üst bacak (femur).
• Boyun, gövde, karın ve göğüs bölgelerine turnike uygulanmaz.

Kısaca

Turnike, baskı ve basınç noktası yöntemleriyle durmayan hayati kanamalarda ve uzuv kopmalarında son çare olarak uygulanır. Yara ile kalp arasına, uzvun tek kemikli üst bölümüne uygulanır. Geniş ve yassı bir malzeme kullanılır; ip veya tel gibi ince, kesici malzemeler kullanılmaz. Uygulama saati mutlaka not edilip kazazedenin görünür bir yerine yazılır ve turnike, sağlık ekibi gelene kadar gevşetilmez.