Kanamalar

Kanama, damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına çıkmasıdır. Kontrol altına alınamayan kanamalar kısa sürede şoka ve ölüme yol açabildiğinden, kanama türlerini ve durdurma yöntemlerini bilmek hayati önemdedir.

Kanama nedir?

Kanama, herhangi bir nedenle damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına, doku içine veya vücut dışına çıkmasıdır. Kanamalar önce görünürlüğüne göre ikiye ayrılır: kanın vücut dışına aktığı dış kanamalar ve kanın vücut boşluklarına dolduğu, gözle görülemeyen iç kanamalar. İç kanamalar dışarıdan fark edilmediği için, şok belirtileriyle (soluk-soğuk cilt, hızlı-zayıf nabız, huzursuzluk) tanınır.

Damara göre kanama türleri

Kanamalar hangi damardan olduğuna göre de üçe ayrılır. Atardamar kanamasında kan açık kırmızı renktedir ve kalp atımıyla uyumlu olarak fışkırır tarzda akar; en tehlikeli kanama türüdür ve hızlıca durdurulmalıdır. Toplardamar kanamasında kan koyu kırmızı renktedir ve sızıntı şeklinde, sürekli akar. Kılcal damar kanaması ise azdır ve çoğunlukla kendiliğinden durur.

Kanamada ilk yardım

Kanamayı durdurmanın temel adımları sırasıyla uygulanır. Önce ilk yardımcı kendi güvenliğini alır (mümkünse eldiven kullanır). Ardından kanayan bölgeye temiz bir bezle doğrudan baskı uygulanır. Baskıyla birlikte kanayan bölge kalp seviyesinin üzerine kaldırılır; böylece bölgeye giden kan azalır. Baskı yeterli gelmezse, kanayan yere en yakın ve yara ile kalp arasında bulunan basınç noktasına baskı yapılır. Baskı uygulanan bez kanla dolarsa çıkarılmaz, üzerine yeni bez eklenerek baskı sürdürülür. Bu yöntemlerle durmayan hayati kanamalarda son çare olarak turnike uygulanır. Her kanamada şoka karşı önlem alınır ve 112 aranır.

İç kanama ve belirtileri

İç kanamalar dışarıdan görülmez ancak kişiyi hızla şoka ve ölüme götürebilir. Bu nedenle şok belirtileri iç kanamanın habercisidir: ciltte solukluk, soğukluk ve nemlilik, hızlı ve zayıf nabız, hızlı-yüzeysel solunum, huzursuzluk ve baş dönmesi. İç kanama şüphesi olan kişiye yiyecek ve içecek verilmez, şok pozisyonu verilir, üzeri örtülerek sıcak tutulur ve derhal 112 aranır. Kan kaybından farklı olarak dokulara doğrudan hasar veren bir diğer acil durum ise yanıklardır; yanık türleri ve ilk yardımı da bilinmesi gereken önemli bir konudur.

Burun kanaması

Burun kanamasında kişi oturtulur ve baş hafifçe öne eğilir; burun kanatları parmakla birkaç dakika sıkılır. Başın geriye atılması yanlıştır; çünkü bu durumda kan mideye ya da soluk yoluna kaçabilir.

Bu konudan sınavlık bilgiler

• Kanama, damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına çıkmasıdır; dış ve iç kanama olmak üzere 2 türü vardır.
• Atardamar kanamasında kan açık kırmızıdır ve fışkırarak akar; en tehlikeli kanama türüdür.
• Toplardamar kanamasında kan koyu kırmızıdır ve sızıntı şeklinde sürekli akar.
• Kılcal damar kanaması az miktarda olur ve çoğunlukla kendiliğinden durur.
• Kanamayı durdurmada sıralama: doğrudan baskı, bölgeyi kalp üzerine kaldırma, basınç noktasına baskı, son çare turnike.
• Baskı uygulanan bez kanla dolarsa çıkarılmaz; üzerine yeni bez eklenerek baskıya devam edilir.
• İç kanama belirtileri şok belirtileriyle aynıdır: soluk-soğuk cilt, hızlı-zayıf nabız ve huzursuzluk.
• İç kanama şüphesi olan kişiye yiyecek ve içecek verilmez; şok pozisyonu verilir ve üzeri örtülür.
• Burun kanamasında baş hafifçe öne eğilir ve burun kanatları sıkılır; başın geriye atılması yanlıştır.
• Kanamada ilk adım ilk yardımcının kendi güvenliğini almasıdır; mümkünse eldiven kullanılır.
• Kanayan bölge kalp seviyesinin üzerine kaldırılır; böylece bölgeye giden kan azalır.
• Basınç noktası, kanayan yere en yakın ve yara ile kalp arasında bulunan noktadır.
• Burun kanamasında baş geriye atılırsa kan mideye veya soluk yoluna kaçabilir.

Kısaca

Kanama, kanın damar dışına çıkmasıdır; dış ve iç kanama olarak ikiye, damara göre atardamar (açık kırmızı, fışkırır), toplardamar (koyu kırmızı, sızıntı) ve kılcal kanama olarak üçe ayrılır. İlk yardımda önce doğrudan baskı, sonra bölgeyi kalp üstüne kaldırma, gerekirse basınç noktasına baskı uygulanır; kanla dolan bez çıkarılmaz, üzerine eklenir. Durmayan hayati kanamada son çare turnikedir. İç kanamada şok belirtileri görülür; yiyecek-içecek verilmez. Burun kanamasında baş öne eğilir.