Araç Muayenesi

Araç muayenesi sınavda üç farklı biçimde karşınıza çıkar: kurum sorusu, kusur sorusu ve özel teknik muayene sorusu. Bu notta muayeneyi kimin yaptığını, periyodik muayene ile özel teknik muayene arasındaki farkı, hangi arızaların ağır kusur sayıldığını ve egzoz emisyon ölçümünün neden önemli olduğunu öğreneceksiniz.

Araç muayenesi nedir, kim yapar?

Araç muayenesi, trafiğe çıkan araçların güvenli ve teknik şartlara uygun olup olmadığının belirli aralıklarla kontrol edilmesidir. Tescile bağlı araçların muayenelerini yaptırmak Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın görevidir ve muayeneler bu bakanlığa bağlı muayene istasyonlarında yapılır. Muayene istasyonu, araçların niteliklerini tespit ve kontrol edebilecek cihaz ve personeli bulunduran yerdir. Sınavda araç muayenesinin hangi bakanlığın görevi olduğu sorulduğunda İçişleri, Millî Eğitim ya da Sağlık Bakanlığı çeldiricidir; kurumların görev dağılımı Kurum ve Kuruluşlar dersinde anlatılır.

Periyodik muayene

Her araç, türüne ve kullanım amacına göre belirlenen aralıklarla periyodik muayeneden geçmek zorundadır. Ticari araçlar daha yoğun kullanıldığı için hususi araçlara göre daha sık muayene edilir. Hususi otomobillerde yeni aracın ilk muayenesi araç 3 yaşını doldurduğunda yapılır, ardından muayene 2 yılda bir tekrarlanır. Muayene süresi geçmiş bir araçla trafiğe çıkmak cezaya yol açar; bu yüzden muayene tarihini takip etmek sürücünün sorumluluğudur.

Özel teknik muayene

Periyodik muayenenin dışında, bazı durumlarda süresi dolmasa bile aracın özel teknik muayeneden geçirilmesi gerekir. Sınavda sorulan durum şudur: muayene süresi dolmasa bile trafik zabıtasının gerekli görmesi hâlinde aracın özel teknik muayenesi zorunludur. Denetim sırasında aracın teknik durumundan şüphelenen görevli, aracın muayene istasyonunda kontrol edilmesini isteyebilir. Şıklarda “araç sahibinin değişmesi”, “maddi hasarlı kazaya karışması” ve “periyodik bakımın yapılmaması” gibi seçenekler de yer alır; doğru cevap trafik zabıtasının gerekli görmesidir.

Ağır kusur ve hafif kusur

Muayenede tespit edilen arızalar ağırlığına göre sınıflandırılır. Ağır kusur, aracın trafik güvenliğini doğrudan tehlikeye atan arızadır; ağır kusuru bulunan araç muayeneden geçemez ve kusur giderildikten sonra yeniden muayeneye getirilir. Hafif kusurlar ise aracın muayeneden geçmesine engel olmaz, ancak giderilmeleri gerekir. Sınavda ağır kusur sayılan örnekler şunlardır: rot başlarının boşluk yapması, ön cam sileceklerinin çalışmaması ve park lambalarının yanmaması. Rot başındaki boşluk direksiyon hâkimiyetini, çalışmayan silecek yağmurda görüşü, yanmayan park lambası ise aracın karanlıkta görünmesini engeller. Aynı soruda dördüncü madde olarak verilen kısa hüzmeli far ayarının bozuk olması ise ağır kusur olarak kabul edilmez; doğru cevap ilk üç maddedir. Lastik diş derinliğinin otomobillerde yasal sınır olan 1,6 mm'nin altına düşmesi de aracın muayeneden geçmesini engeller; bu konu Lastikler dersinde anlatılır.

Egzoz emisyon ölçümü

Araç muayenesiyle yakından ilgili bir diğer kontrol egzoz emisyon ölçümüdür. Bu ölçüm, motorun çevreye ne kadar zararlı gaz saldığını gösterir. Araç bakımlarını ve egzoz emisyon ölçümünü zamanında yaptırmak çevrenin temiz kalmasına katkı sağlar; sınavda “egzoz emisyon ölçümünü geciktirmek” yanlış davranış olarak verilir. Egzozdan çıkan yoğun duman motorun düzensiz çalıştığının işaretidir ve araç bakıma götürülmelidir. Trafiğin çevreye etkileri Trafik Kaynaklı Çevre Kirliliği dersinde ayrıca ele alınır.

Bu konudan sınavlık bilgiler

• Tescile bağlı araçların muayenesi Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın görevidir ve muayene istasyonlarında yapılır.
• Muayene istasyonu, araçların niteliklerini tespit ve kontrol edebilecek cihaz ve personeli bulunduran yerdir.
• Hususi otomobillerde ilk muayene araç 3 yaşını doldurunca yapılır, ardından 2 yılda bir tekrarlanır.
• Muayene süresi dolmasa bile trafik zabıtası gerekli görürse aracın özel teknik muayenesi zorunludur.
• Ağır kusurlu araç muayeneden geçemez; hafif kusurlar muayeneden geçmeye engel olmaz.
• Rot başlarının boşluk yapması, ön cam sileceklerinin çalışmaması ve park lambalarının yanmaması ağır kusurdur.
• Kısa hüzmeli far ayarının bozuk olması sınavda ağır kusur olarak kabul edilmez.
• Otomobilde lastik diş derinliği 1,6 mm'nin altına düşerse araç muayeneden geçemez.
• Araç bakımlarını ve egzoz emisyon ölçümünü zamanında yaptırmak çevrenin temiz kalmasına katkı sağlar.