Trafik Kazası Anında Yapılacaklar

Trafik kazası sorularında sınav iki şeyi ölçer: kaza anında doğru sırayla ne yapacağınızı ve sorumluluğun kime ait olduğunu. Bu notta olay yerinde güvenliği sağlamayı, kazayı bildirmeyi, maddi hasarlı ve yaralanmalı kazalar arasındaki farkı, park hâlindeki araca çarpınca yapılacakları, asli kusur kavramını ve zorunlu trafik sigortasını öğreneceksiniz.

Trafik kazası ve kazaların sebepleri

Trafik kazası, kara yolu üzerinde hareket hâlindeki bir veya birden fazla aracın karıştığı; ölüm, yaralanma veya maddi zararla sonuçlanan olaydır. Tanımın ayrıntıları ve trafik kazası sayılmayan örnekler Temel Kavramlar dersinde anlatılır. Sınav açısından bilmeniz gereken ilk nokta, trafik kazalarının en önemli sebebinin sürücülerin kurallara uymaması olduğudur; trafik görevlisi sayısının ya da uyarı işaretlerinin yetersizliği, yolların bakımsızlığı gibi şıklar çeldiricidir. Kaza oranını kural ihlalleri, araç bakımları ve aracın yük durumu etkiler; aracın beygir gücü ise bu etmenlerden biri sayılmaz.

Olay yerinde ilk adım: güvenlik

Kazaya karışan ya da olay yerine ilk ulaşan kişi önce yeni bir kazayı önlemelidir. Araçların motoru durdurulur, hareket etme riski varsa el freni çekilir, acil uyarı ışıkları (dörtlü flaşör) yakılır ve arkadan gelen sürücüleri uyarmak için üçgen reflektör yerleştirilir. Meraklı kişiler uzaklaştırılır ve yangın ya da patlama riski varsa önce bu risk giderilir. Reflektör, ilk yardım çantası ve yangın söndürme cihazının otomobillerde bulundurulması zorunludur; sınavda bu üçü birlikte sorulur ve cevap üçünün de zorunlu olduğudur. Unutmayın: ilk yardımcı, müdahaleye başlamadan önce kendi can güvenliğini sağlamak zorundadır.

Bildirme ve ilk yardım

Güvenlik sağlandıktan sonra 112 Acil Çağrı Merkezi aranır. Arama sakin bir kişi tarafından yapılmalı; kazanın yeri, nasıl olduğu, kaç kişinin yaralandığı ve yaralıların genel durumu açıkça bildirilmelidir. İlk yardımın temel uygulamaları koruma, bildirme ve kurtarmadır; kaza sonuçlarının ağırlaşmasını önlemek için olay yerinin değerlendirilmesi “koruma” adımına girer. Trafik kazasında ilk yardıma her zaman olay yerinde başlanır ve kazazede gerekmedikçe hareket ettirilmez; bu, omurga yaralanmalarının ağırlaşmasını önler. İlk yardımın ayrıntıları için İlk Yardım ve Acil Tedavi dersine bakabilirsiniz.

Maddi hasarlı ve yaralanmalı kaza farkı

Kazanın sonucuna göre izlenecek yol değişir. Yalnızca maddi hasarlı, yani ölüm ya da yaralanmanın olmadığı bir kazada emniyetin gelmesi zorunlu değildir; taraflar kendi aralarında kaza tespit tutanağı düzenleyip yollarına devam edebilir. Bu durumda araçlar trafiği aksatmayacak şekilde yolun kenarına alınır. Kazada ölüm veya yaralanma varsa durum farklıdır: şehir içinde emniyet, şehirler arasında jandarma olay yerine gelir ve tutanak tutulana kadar araçlar yerinden oynatılmaz, iz ve deliller korunur. Hangi kurumun nerede görevli olduğunu Kurum ve Kuruluşlar dersinde bulabilirsiniz.

Park hâlindeki araca çarpınca

Park hâlindeki, sürücüsü başında olmayan bir araca çarpan sürücünün sorumluluğu ortadan kalkmaz. Sürücü zarar verdiği aracın sahibini bulmaya çalışmalı, bulamazsa araca kendisine ulaşılabilecek yazılı bir bilgi bırakmalı ve durumu trafik görevlisine haber vermelidir. Sınavda hangisinin yanlış olduğu sorulur ve doğru cevap zarar fazla değilse olay yerinden uzaklaşmasıdır. Zararın küçük olması, olay yerinden ayrılmayı haklı çıkarmaz.

Asli kusur nedir?

Kaza sonrası sorumluluk, sürücülerin kusuruna göre belirlenir. Asli kusur, kazanın oluşmasında belirleyici olan ağır kural ihlalidir ve asli kusurlu sürücü kazanın esas sorumlusu sayılır. Kırmızı ışıkta geçmek, kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak, geçme yasağı olan yerde geçmek, arkadan çarpmak ve ters yöne girmek asli kusur sayılan hâllerin tipik örnekleridir. Örneğin tali yoldan gelip “DUR” levhasına rağmen durmayan ve kazaya karışan sürücü asli kusurludur. Ölümle sonuçlanan bir kazaya asli kusurlu olarak sebep olan sürücünün belgesi mahkeme tarafından 1 yıl süreyle geri alınır; belge geri alma süreleri Sürücü Belgesi ve Ceza Puanı dersinde bir arada anlatılır.

Zorunlu trafik sigortası

Her motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası bulunmalıdır. Bu sigorta, kazada kusurlu sürücünün karşı tarafa verdiği zararı karşılar; böylece zarar gören kişi, kusurlu sürücünün ödeme gücüne bağlı kalmaz. Sigortası yaptırılmamış araç trafikten men edilir, yani belgeleri alınarak belirli bir yere çekilir. Trafik sigortasının kapsamı karşı tarafın zararıdır; sürücünün kendi aracındaki hasar için isteğe bağlı kasko sigortası yaptırılır.

Bu konudan sınavlık bilgiler

• Trafik kazalarının en önemli sebebi sürücülerin kurallara uymamasıdır.
• Kaza oranını kural ihlalleri, araç bakımları ve aracın yük durumu etkiler; aracın beygir gücü etkilemez.
• Kaza yerinde önce güvenlik sağlanır: motor durdurulur, dörtlü flaşör yakılır, üçgen reflektör konur; sonra 112 aranır.
• Reflektör, ilk yardım çantası ve yangın söndürme cihazının otomobillerde bulundurulması zorunludur.
• İlk yardımın temel uygulamaları koruma, bildirme ve kurtarmadır; olay yerinin değerlendirilmesi koruma adımına girer.
• Yalnızca maddi hasarlı kazada taraflar kendi aralarında tutanak tutup yollarına devam edebilir.
• Ölümlü veya yaralanmalı kazada emniyet ya da jandarma gelir ve araçlar yerinden oynatılmaz.
• Park hâlindeki araca çarpan sürücü aracın sahibini bulmalı, bulamazsa yazılı bilgi bırakmalı ve trafik görevlisine haber vermelidir.
• Park hâlindeki araca çarpan sürücünün zarar az diye olay yerinden uzaklaşması yanlıştır.
• Ölümle sonuçlanan kazaya asli kusurlu olarak sebep olan sürücünün belgesi mahkemece 1 yıl geri alınır.
• Zorunlu trafik sigortası yaptırılmamış araç trafikten men edilir.