Taşıma Teknikleri

Yanlış bir taşıma, mevcut bir yaralanmayı kalıcı sakatlığa çevirebilir. Bu bölümde kazazedeyi ne zaman taşımanın doğru olduğunu, acil taşıma yöntemlerini, Rentek manevrasını ve sedye ile taşımanın kurallarını öğreneceğiz.

Taşımada temel kural

İlk yardımda genel kural, kazazedeyi yerinden gereksiz yere oynatmamaktır. Özellikle omurga yaralanması şüphesinde en küçük yanlış hareket felce yol açabilir. Bu yüzden kazazede yalnızca hayatını doğrudan tehdit eden bir tehlike varsa — yangın, patlama riski, zehirli gaz, su altında kalma gibi — hızla ve zorunlu olarak taşınır. Böyle bir tehlike yoksa önce yaşam bulguları değerlendirilir, gerekli tespitler yapılır ve sağlık ekibi beklenir. Her taşımada baş-boyun-gövde ekseni korunur.

Tek ilk yardımcıyla acil taşıma

Ortamda tek ilk yardımcı varsa ve kazazede kısa mesafede güvenli bir yere alınmak zorundaysa sürükleme yöntemleri kullanılır: kazazede koltuk altından, ayak bileklerinden ya da bir battaniyeye alınarak sürüklenir. Sürükleme yalnızca hayati tehlike varken ve kısa mesafe için tercih edilir. Bunun yanında kucakta taşıma, sırtta taşıma ve tek ilk yardımcının kazazedeyi omzuna alıp taşıdığı itfaiyeci yöntemi de kullanılabilir. Tüm bu yöntemlerde amaç, kazazedeyi mümkün olduğunca sarsmadan tehlikeli bölgeden uzaklaştırmaktır.

Rentek manevrası

Rentek manevrası; araç içinde oturur durumdaki, bilinci kapalı ve ayakları pedallara sıkışmamış bir kazazedeyi, araçtan yangın veya patlama gibi bir tehlike nedeniyle hızla çıkarmak için kullanılan yöntemdir. İlk yardımcı, kazazedenin arkasından kollarının altından geçerek bir kolunu kavrar ve baş-boyun-gövde eksenini bozmadan onu araçtan dışarı çeker. Böyle bir tehlike yoksa kazazede araç içinde bekletilir ve sağlık ekibi beklenir.

Birden fazla ilk yardımcıyla taşıma

İki ya da daha fazla ilk yardımcı varsa taşıma hem daha güvenli hem de kazazede için daha az sarsıntılı olur. İki ilk yardımcının ellerini birbirine kenetleyerek oturak oluşturduğu altın beşik yöntemi ile arkalı-önlü taşıma sık kullanılan yöntemlerdir. Kazazedenin bilinci açık ve ayakta durabilecek durumdaysa iki ilk yardımcı ona destek olarak yürütebilir.

Sedye ile taşıma

Omurga yaralanması şüphesi olan kazazedeler mutlaka sert bir sedye ile taşınır. Kazazede sedyeye alınırken vücudu bir bütün olarak, baş-boyun-gövde ekseni bozulmadan çevrilir; bu iş için birden fazla ilk yardımcı birlikte çalışır. Sedyeyle taşıma sırasında kazazede battaniyeyle örtülür, sedyeye emniyetli biçimde sabitlenir ve yokuş, merdiven gibi yerlerde baş yukarıda kalacak şekilde dengeli taşınır.

İlk yardımcının kendini koruması

Taşıma sırasında ilk yardımcı kendi sağlığını da korumalıdır. Ağırlık kaldırılırken güç bel değil bacak kaslarından alınır; bunun için dizler bükülerek çömelinir, yük vücuda yakın tutulur ve bacaklar düz bırakılmadan kalkılır. Ani ve sarsıntılı hareketlerden kaçınılır, kaldırılamayacak kadar ağır bir yük için mutlaka yardım istenir.

Bu konudan sınavlık bilgiler

• Kazazede yalnızca hayatı tehdit eden bir tehlike (yangın, patlama, zehirli gaz) varsa taşınır; yoksa yerinden oynatılmaz.
• Rentek manevrası, araç içinde bilinci kapalı kazazedeyi yangın/patlama tehlikesinde araçtan çıkarmak için kullanılır.
• İtfaiyeci yöntemi, tek ilk yardımcının kazazedeyi omzuna alarak taşıdığı acil taşıma tekniğidir.
• Altın beşik yöntemi, 2 ilk yardımcının ellerini kenetleyerek oturak oluşturduğu taşıma tekniğidir.
• Omurga yaralanması şüphesinde mutlaka sert sedye kullanılır; yumuşak sedye kullanılmaz.
• Her taşıma tekniğinde baş-boyun-gövde ekseni korunur.
• Taşıma sırasında ağırlık belden değil bacak kaslarından alınır; dizler bükülerek çömelip kalkılır.
• Sürükleme yöntemi yalnızca hayati tehlike varken ve kısa mesafe için tercih edilir.
• Sürükleme yöntemlerinde kazazede koltuk altından, ayak bileklerinden veya bir battaniyeye alınarak sürüklenir.
• Rentek manevrası ayakları pedallara sıkışmamış kazazedeye uygulanır; ilk yardımcı arkadan kolların altından geçerek bir kolu kavrar.
• Sedyeyle taşımada kazazede battaniyeyle örtülür, sedyeye sabitlenir; yokuş ve merdivende baş yukarıda tutulur.
• Kazazede sedyeye alınırken vücut bir bütün olarak çevrilir; bunun için birden fazla ilk yardımcı birlikte çalışır.
• Bilinci açık ve ayakta durabilen kazazedeyi iki ilk yardımcı destek olarak yürütebilir.

Kısaca

Kazazede, yalnızca yangın-patlama-zehirli gaz gibi hayati bir tehlike varsa taşınır; aksi hâlde yerinden oynatılmaz. Tek ilk yardımcı sürükleme, kucakta veya itfaiyeci yöntemini; araç içindeki oturan kazazede için Rentek manevrasını kullanır. Birden fazla ilk yardımcı altın beşik gibi yöntemleri, omurga yaralanmasında ise sert sedyeyi kullanır. Her durumda baş-boyun-gövde ekseni korunur ve ilk yardımcı gücünü bacaklarından alarak kendini de korur.