Hız sınırları büyük ölçüde ezber gerektiren bir konudur; çok sayıda rakam vardır ve hepsini birebir ezberlemek zordur. Bu bölümde en çok sorulan hız değerlerini, asgari-azami ayrımını, römorklu araçların kuralını ve hızın azaltılması gereken yerleri öğreneceksiniz.
Otomobil hız sınırları
Hız sınırı değerleri Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından belirlenir ve zaman zaman değişebilir. En çok sorulan araçlar otomobil, otobüs ve traktördür. Otomobiller için devlet otoyollarında hız sınırı 130 km/s, özel (yap-işlet-devret) otoyollarda ise 140 km/s’dir. Bazı eski kaynaklarda, kurslarda ve uygulamalarda hâlâ 120 km/s görülür; ancak bu değer değişmiştir, doğru değer 130 km/s’dir. Yerleşim yeri içinde ise çoğu araç için sınır genellikle 50 km/s’dir.
Otoyola giremeyen araçlar
Otoyollara motorlu bisikletler, lastik tekerlekli traktörler ve iş makineleri giremez. Bununla birlikte, bu araçların izin alarak girebileceğine dair bir istisna bulunduğunu da unutmamak gerekir.
Yasal tolerans (%10)
Hız sınırlarında %10’luk bir yasal tolerans vardır. Örneğin sınırın 130 km/s olduğu bir yerde bu değeri %10 aştığınızda, yani yaklaşık 143 km/s’ye kadar ceza uygulanmaz; ancak bu değeri aşarsanız ceza yazılır.
Azami ve asgari hız
Hız kurallarında iki temel kavram vardır: azami hız en yüksek hızı, asgari hız ise en düşük hızı ifade eder (asgari ücretin en düşük ücret olması gibi). Çok yavaş gitmek de en az hızlı gitmek kadar tehlikelidir; çünkü arkadan gelen araçlar size çarpabilir. Bu nedenle bir alt sınır belirlenmiştir: şehirler arası kara yollarında araç cinsi fark etmeksizin asgari hız 15 km/s, otoyollarda ise asgari hız 40 km/s’dir. Bu iki değeri (şehirler arası 15, otoyol 40) birbirine karıştırmamak gerekir.
Römorklu araçlarda hız
Lastik tekerlekli traktör hariç olmak üzere, römork veya yarı römork takılmış araçlarda hız sınırı, aynı cins römorksuz araçlara göre 10 km/s daha düşüktür. Örneğin römorksuz hâlde sınır 50 km/s ise, römork takıldığında bu araç için sınır 40 km/s olur.
Hız ihlali ve ceza
Hız sınırını %30’dan fazla aşarak bir yıl içinde 5 defa ihlal eden sürücünün sürücü belgesi 1 yıl süreyle geri alınır. Ayrıca radar cihazlarını tespit eden veya bu cihazlardan araçta bulunduran kişilere hem hapis hem de para cezası uygulanır. Bunun yanında 12 tonu geçen kamyonlarda ve 10 tonu geçen otobüslerde hız sınırlayıcı cihaz bulundurmak zorunludur.
Hızın azaltılması gereken yerler
Bazı yol kesimlerinde hızı azaltmak zorunludur. Bunlar; kavşaklara yaklaşırken, virajlarda ve dönemeçli yollarda, tepe üstlerine yaklaşırken, okul ve yaya geçitlerine yaklaşırken, demir yolu geçitlerinde, tünel, köprü ve menfezlerde ve “yol çalışması” gibi uyarı levhalarının bulunduğu yerlerdir. Bu yerlerde ayrıca öndeki araç da sollanmaz. Burada sık sorulan bir tuzağa dikkat edin: bölünmüş yolda seyir hâlindeyken hızı azaltmak zorunlu değildir; “hangisinde hız azaltmak zorunlu değildir?” sorusunun cevabı genellikle bölünmüş yolda seyretmektir.
Kısaca
Otomobiller devlet otoyolunda 130, özel otoyolda 140 km/s ile gider; yerleşim yeri içinde çoğu araç için sınır 50 km/s’dir. Otoyola motorlu bisiklet, traktör ve iş makinesi giremez. Asgari hız şehirler arası yollarda 15, otoyolda 40 km/s’dir. Römork takılı araçlarda (traktör hariç) sınır 10 km/s düşer. Hız sınırını %30’dan fazla aşarak yılda 5 kez ihlal edende belge 1 yıl geri alınır. Kavşak, viraj, tepe üstü, yaya/okul geçidi gibi yerlerde hız azaltılır; ancak bölünmüş yolda seyrederken bu zorunlu değildir.