Duraklama ve Park Etme Kuralları

Duraklama ve park etme, sınavda rakamlarla sorulan konuların başında gelir: yangın musluğuna, kavşağa, durağa ve işaret levhalarına kaç metre kala durulamayacağı neredeyse her denemede karşınıza çıkar. Bu notta duraklama ile park arasındaki farkı, yasak yerleri, park edilen araçta yapılması gerekenleri ve duraklanan yerden güvenle çıkmayı öğreneceksiniz.

Duraklama ile park etme arasındaki fark

Kurallara geçmeden önce üç kavramı ayırmak gerekir. Durma, kırmızı ışık, trafik görevlisinin işareti ya da yolda bir engel gibi zorunlu hâllerde beklemektir. Duraklama ise sürücünün kendi isteğiyle, örneğin yolcu indirip bindirmek için yaptığı ve 5 dakikayı geçmeyen beklemedir. Bekleme 5 dakikayı aşarsa artık park etme söz konusudur. Bu tanımlar Temel Kavramlar dersinde ayrıntılı anlatılır; burada önemli olan şu mantıktır: park, duraklamadan daha uzun süreli olduğu için kuralları da daha sıkıdır. Bu yüzden duraklamanın yasak olduğu her yerde park etmek de yasaktır. Tersi ise her zaman doğru değildir; yalnızca park yasağı bulunan bir yerde kısa süre duraklamak serbest olabilir.

Duraklamanın yasak olduğu yerler

Sınavda en çok sorulan liste şudur: trafik işaretiyle yasaklanmış yerlerde, belirlenmiş yangın musluklarına her iki yönden 5 metre mesafe içinde ve yerleşim yeri içinde kavşaklara ve bağlantı yollarına 5 metre mesafe içinde duraklamak yasaktır. Soru genellikle bu üç maddeyi alt alta verip verilen yerlerde hangisinin yasak olduğunu sorar. Şıklarda “durmak” da bulunur ama doğru cevap duraklamaktır. Çünkü durma zorunlu bir hâldir ve yasaklanamaz; kavşakta kırmızı ışık yanıyorsa durmak zorundasınız. Yasaklanan, sürücünün isteğine bağlı olan beklemedir.

Bunlara ek olarak yaya geçitleri, kavşak içleri, tüneller, köprüler ve demir yolu hemzemin geçitleri gibi trafiğin akışını ve görüşü doğrudan etkileyen yerlerde de duraklanmaz. Görüşün yetersiz olduğu tepe üstleri ve virajlar da aynı mantıkla duraklamaya uygun değildir; orada duran bir araç, arkadan gelen sürücü tarafından son anda fark edilir. Otoyolda ise mecburi hâller dışında durma, duraklama ve park etme yapılamaz.

İşaret levhalarına yaklaşım: 15 ve 100 metre

Bir diğer klasik soru boşluk doldurma biçimindedir: “İşaret levhalarına yaklaşım yönünde ve park izni verilen yerler dışında; yerleşim birimleri içinde … metre ve yerleşim birimleri dışında … metre mesafede duraklamak yasaktır.” Bu sorunun doğru cevabı 15 – 100dür. Mantığı basittir: levhanın önünde duran bir araç, arkadan gelen sürücünün levhayı görmesini engeller. Şehir dışında hızlar yüksek olduğu için sürücünün levhayı daha uzaktan görmesi gerekir; bu yüzden mesafe 15 metreden 100 metreye çıkar. Şıklardaki 20 – 150 ya da 30 – 200 gibi değerler çeldiricidir. Özellikle 30 ve 150 metre karıştırılır; bunlar dönüş öncesinde uygun şeride geçme mesafeleridir.

Park etmenin yasak olduğu yerler

Duraklamanın yasak olduğu her yer park için de yasaktır; buna ek olarak park yasağının kendine özgü mesafeleri vardır. En çok sorulanı duraktır. Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının yolcu indirip bindirmesi için yatay ve düşey işaretlerle belirlenmiş yere durak denir ve durağa 15 metre mesafe içinde park etmek yasaktır. Sınavda bir görsel üzerinden aracın durağın en az kaç metre dışına park edilebileceği sorulur; cevap 15 metredir. Bunun yanında bir mülke giriş çıkışı sağlayan geçiş yollarının önüne, park etmiş diğer araçların çıkmasını engelleyecek şekilde ve engelliler için ayrılmış yerlere park edilmez.

Park edilen araçta yapılması gerekenler

Park etmek aracı bırakıp gitmek demektir; bu yüzden aracın kendiliğinden hareket etmemesi sağlanmalıdır. Sürücü motoru durdurur, el frenini çeker ve yol eğimliyse aracı uygun vitese takar. Sınavda park edilen araç için hangisinin yapılmasına gerek olmadığı sorulur ve cevap acil uyarı ışıklarının (dörtlü flaşörün) yakılmasıdır. Dörtlü flaşör arıza ya da tehlike anı içindir; usulüne uygun park edilmiş bir aracı işaretlemek için kullanılmaz. Araçtan inerken kapıyı açmadan önce yandan ve arkadan gelen trafiği kontrol etmek de unutulmamalıdır.

Duraklanan veya park edilen yerden çıkış

Yola yeniden katılmak, en az park etmek kadar dikkat ister. Sürücü ışıkla veya kolla çıkış işareti verir, aracını ve aracın etrafını kontrol eder, görüş alanı dışında kalan yerler varsa gözcü bulundurur. Yoldan geçen araçları ikaz ederek durdurmak ise kurala aykırıdır; çıkış yapan sürücü yoldaki trafiği durdurmaz, uygun boşluğu bekler. Sınavda bu dört madde numaralı olarak verilir ve doğru cevap işaret verme, kontrol etme ve gözcü bulundurmadır (I, II ve IV). Aynı mantık akaryakıt istasyonu ya da otopark gibi bir mülkten yola çıkarken de geçerlidir: yoldaki araç önceliklidir ve onun geçmesi beklenir.

Bu konudan sınavlık bilgiler

• Duraklama isteğe bağlı ve en fazla 5 dakikalık beklemedir; 5 dakikayı aşan bekleme park etmedir.
• Trafik işaretiyle yasaklanmış yerlerde duraklamak yasaktır.
• Belirlenmiş yangın musluklarına her iki yönden 5 metre mesafe içinde duraklamak yasaktır.
• Yerleşim yeri içinde kavşaklara ve bağlantı yollarına 5 metre mesafe içinde duraklamak yasaktır.
• İşaret levhalarına yaklaşım yönünde duraklama yasağı yerleşim birimi içinde 15 metre, dışında 100 metredir.
• Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtı durağına 15 metre mesafe içinde park etmek yasaktır.
• Duraklamanın yasak olduğu her yerde park etmek de yasaktır.
• Park edilen araçta motor durdurulur, el freni çekilir, yol eğimliyse araç uygun vitese takılır; acil uyarı ışıklarını yakmaya gerek yoktur.
• Duraklanan veya park edilen yerden çıkarken çıkış işareti verilir, araç ve etrafı kontrol edilir, görüş dışı yer varsa gözcü bulundurulur.
• Duraklanan yerden çıkan sürücünün yoldan geçen araçları ikaz ederek durdurması kurala aykırıdır.
• Otoyolda mecburi hâller dışında durma, duraklama ve park etme yapılamaz.