Geçme Kuralları ve Takip Mesafesi

Geçme ve takip mesafesi, hem kuralla hem de görselli ve videolu sorularla sınanan konulardır. Bu notta geçmenin nasıl ve nerede yapılacağını, geçmenin yasak olduğu yerleri, iki yönlü üç şeritli yoldaki orta şeridi ve arkadan çarpma kazalarının asıl sebebi olan takip mesafesini öğreneceksiniz.

Geçme nedir, nasıl yapılır?

Geçme (halk arasındaki adıyla sollama), aynı yönde giden daha yavaş bir aracın önüne geçmektir ve kural olarak soldan yapılır. Geçmeye başlamadan önce sürücü üç şeyden emin olmalıdır: ileride ve arkada yeterli görüş vardır, karşı yönden gelen ya da kendisini geçmeye başlamış bir araç yoktur ve yol çizgileri geçmeye izin vermektedir. Ardından işaret (sinyal) verilir, ön, arka ve yanlardaki trafik kontrol edilir; geçme tamamlandıktan sonra geçilen araç sıkıştırılmadan tekrar sağ şeride dönülür. Sınavda “manevra yapacak sürücü ne yapmalıdır?” sorusunun doğru cevabı ön, arka ve yanlardaki trafiği kontrol etmektir; işaret verdiği anda manevraya başlamak ya da manevraya başladıktan sonra işaret vermek yanlıştır.

Geçilen aracın sürücüsü ne yapar?

Geçme, iki sürücünün iş birliğiyle güvenli olur. Geçilmekte olan aracın sürücüsü hızını artırmaz; gerekirse yavaşlayarak ve sağa yanaşarak geçen araca kolaylık sağlar. Bu davranış Trafik Adabı açısından da sorulur ve karşılığı diğergamlıktır. Önündeki araç geçiş yaparken karşıdan araç geliyorsa sürücü sol şeride çıkmaz, öndeki aracın geçişini bekler; aynı anda iki aracın karşı şeride çıkması kafa kafaya çarpışma riskini katlar. Benzer şekilde arkadan gelen sürücü, öndeki araç geçişini tamamlayıp şeridini boşalttıktan sonra sol şeride geçer.

Geçmenin yasak olduğu yerler

Geçme, karşı şeridi kısa süreliğine kullanmayı gerektirdiği için görüşün ve manevra alanının kısıtlı olduğu her yerde tehlikelidir. Bu nedenle tepe üstlerine yaklaşırken, virajlarda ve dönemeçlerde, kavşaklarda, demir yolu hemzemin geçitlerinde, yaya ve okul geçitlerinde, tünel ve köprülerde öndeki araç geçilmez. Bu yerler aynı zamanda hızın azaltılması gereken yerlerdir; ikisini birlikte hatırlamak işinizi kolaylaştırır. Yolda “öndeki taşıtı geçmek yasaktır” levhası varsa sürücü öndeki aracı geçmemelidir; yasak, geçme yasağının sona erdiğini bildiren levhaya kadar sürer. Virajlı bir yol kesimini gösteren görselli sorularda da hızı artırmak ve öndeki aracı geçmek tehlikeli davranış olarak kabul edilir.

Yol çizgileri ve iki yönlü üç şeritli yol

Geçmenin serbest olup olmadığını en çok yol çizgileri belirler. Kesik çizgi geçmeye izin verir, devamlı (sürekli) çizgi ise geçmeyi ve şerit değiştirmeyi yasaklar. Kesik ve devamlı çizgi yan yana çizilmişse kural, aracın hangi taraftaki çizgiyi gördüğüne bağlıdır: devamlı çizgi tarafındaki araçlar şerit değiştiremez, kesik çizgi tarafındakiler gerektiğinde geçme yapabilir. İki yönlü üç şeritli yollarda ise orta şerit yalnızca geçme içindir; iki yönün araçları da bu şeridi yalnızca geçme için kısa süreliğine kullanır, orta şeridi sürekli işgal etmek hatalı sollama sayılır. Şerit seçimi ve şerit değiştirmenin genel kuralları için Karayolunun Kullanılması dersine bakabilirsiniz.

Gece geçme ve ışık kullanımı

Geceleyin öndeki aracı geçmek isteyen sürücü, bu araçla yan yana gelinceye kadar yakını gösteren (kısa hüzmeli) farları kullanır; uzun far öndeki sürücünün aynalarından yansıyarak gözünü kamaştırır. Uzun hüzmeli far açıkken kısa fara geçilmesi gereken iki klasik durum vardır: yeterince aydınlatılmış bir yola girildiğinde ve geceleyin öndeki araç geçileceği zaman. Gece görüşün yetersiz olduğu bir kavşağa yaklaşan sürücü ise gelişini birkaç kez selektör yaparak haber verir. Farların teknik özellikleri ve selektörün doğru kullanımı Aydınlatma ve İkaz Sistemi dersinde ayrıntılı anlatılır.

Takip mesafesi ve arkadan çarpma

Takip mesafesi, öndeki aracın güvenle takip edildiği uzaklıktır. Bu mesafe, öndeki araç aniden fren yaptığında sürücünün tehlikeyi fark edip aracını durdurabilmesi için gereken boşluktur. Sınavda arkadan çarpma şeklindeki kazaların en önemli sebebi birkaç farklı biçimde sorulur ve cevap her zaman takip mesafesi kuralına uyulmamasıdır; “öndeki aracın durması” ya da “görüş mesafesinin kötü olması” çeldiricidir. Takip mesafesi sabit değildir: hız arttıkça ve yol yüzeyinde su, buz ya da kar olduğunda fren mesafesi uzar, bu yüzden takip mesafesi de artırılmalıdır. Bir tehlike uyarı işareti gören sürücüden beklenen davranışlardan biri de takip mesafesini artırmaktır; banketten gitmek ya da hızlanıp öndeki aracı geçmek yanlıştır. Durma mesafesini aracın hızı, yolun eğimi ve kaplamanın cinsi etkiler; hidrolik direksiyon ise bu etkenlerden biri değildir.

Bu konudan sınavlık bilgiler

• Geçme (sollama) kural olarak soldan yapılır; öncesinde işaret verilir ve ön, arka ve yanlardaki trafik kontrol edilir.
• Geçilmekte olan aracın sürücüsü hızını artırmaz; gerekirse yavaşlayıp sağa yanaşarak kolaylık sağlar.
• Önündeki araç geçiş hâlindeyken karşıdan araç geliyorsa sürücü sol şeride çıkmaz, öndeki aracın geçişini bekler.
• Tepe üstü, viraj, kavşak, demir yolu geçidi, yaya ve okul geçidi, tünel ve köprüde öndeki araç geçilmez.
• Kesik ve devamlı çizgi yan yana ise devamlı çizgi tarafındaki araçlar şerit değiştiremez.
• İki yönlü üç şeritli yolda orta şerit yalnızca geçme içindir; sürekli işgal edilmez.
• Geceleyin öndeki araç geçilirken, yan yana gelinceye kadar kısa hüzmeli far kullanılır.
• Uzun hüzmeli fardan kısa fara, yeterince aydınlatılmış yola girildiğinde ve gece öndeki araç geçilirken geçilir.
• Gece görüşün yetersiz olduğu kavşağa yaklaşan sürücü gelişini birkaç kez selektör yaparak bildirir.
• Öndeki aracın güvenle takip edildiği uzaklığa takip mesafesi denir.
• Arkadan çarpma şeklindeki kazaların en önemli sebebi takip mesafesi kuralına uyulmamasıdır.
• Hız arttıkça ve yolda su, buz ya da kar olduğunda fren mesafesi uzar; takip mesafesi artırılmalıdır.